Kulağakaçanlar: Ertesi Anneler Günü, Onları Hatırlayın!

Böceğin eski İngilizcedeki adı, ( onun, siz uykudayken, kulağınıza emekleyebileceğini ve geriye bakan kıskacıyla beyninize korkunç şeyler yapabileceğini ima etmekte olan ) earwicga ( dilimize, "kulak böceği" olarak çevrilmektedir ) olduğu için, kulağakaçan, pek çok asır sonra, halen, ürpertiye neden olmaktadır. Kulağakaçan sözcüğünün anlamı, daha sonra, her nasılsa, eğer onun, bize fısıldayacağı bir şey varsa, annelik konusunda haber vereceği, "fısıldayan kimse" ( zararsız küçük bir böcek için daha uygundur ) anlamına gelecek şekilde değişmiştir.

Kulağakaçanlar takımının (Dermaptera) Kuzey Amerika’daki 18 civarındaki türünün, ABD’nin kuzeydoğusundaki Vermont ve New Hampshire eyaletlerinde en yaygın olanı, yabancı Avrupa kulağakaçanı türüdür ( Forficula auricularia ). Bu özel kulağakaçanlar aleyhindeki tek haklı şikayet şudur: onlar, çiçeklerle, meyvelerle ve diğer lezzetli bitki örtüsüyle heyecanla beslenirler, ama böyle yaptıklarını nadir görürsünüz, çünkü onlar gececildir (noktürnal) ve gündüz sığınak ararlar. Büyük, yoğun bir kulağakaçan nüfusu olduğu zaman, bahçelerde fark edilebilir bir zarar meydana gelir; bu hallerde, onları yok etmeye çalışmanın anlaşılması mümkündür.

Yanlışlıkla, sağlığa zararlı koşullarla denk tutulabilmelerine nedeniyle, ev içinde nesnelerin ve nemli yerlerin altına saklanma alışkanlıkları, keşiflerini endişeli hale getirmektedir. Öyle olmasalar da, eğer sebze döküntüsü unutulur ve açıkta bırakılırsa, kulağakaçanlar, onu bulabilirler. Yassı vücutları, onların, en küçük çatlaklardan bile girebilmelerini ve hevesle en temiz evi keşfedebilmelerini sağlar.

Kulağakaçanın karnının ucundaki belirgin kıskaç, bazen, diğer böceklere karşı savunma amacıyla kullanılmakta ve böceğin, insanlar tarafından, kısa ve öz biçimde ezilmesini sağlayacak kadar ürkütücü görünmektedir. Eğer bir tanesini kaldırırsanız, yumuşak karnını etrafına büker ve sizi sıkıca ısırır, ama çimdiği incitmez. Kıskacın ana işlevi araç gibidir.

Kuzeydeki buradaki yaygın türümüz için geçerli olmamakla birlikte, kulağakaçanların bazı türlerinin uçamadığı görünmektedir. Vücudunun orta kısmı üzerindeki bir çift kısa kanat kınına rağmen, hiçbir kanadı, bölütlü karnını örtmemektedir. Yine de, kulağakaçan uçabilir. Nasıl olduğunu anlamak için, sabırlı olmalı ve dikkatli bir şekilde izlemelisiniz, çünkü Yunancadan alınmış eski bilimsel adı olan, Euplexoptera‘nın dilimizdeki karşılığı, böceğin, iyi katlanmış kanatlarla kaplı (iyi katlanmış kanatlılar) olduğunu açıklıyordu.

Resim.1: Kulağakaçanın açık haldeki kanadı

Havalanmaya başlamaya hazırlanırken, kulağakaçan, kanat örtülerini kaldırır; kıskaç ileri bakana kadar karnını büker; onu, kanatları çekip çıkarmak ve açmak için, narin maşa olarak kullanır. Diğer böcek kanatlarının aksine, kulağakaçanın kanatları, doğuya özgü yelpazeleri andıran, bir merkezden yayılan damarlara sahiptir. Kanatlar tamamen açıldıktan sonra, kulağakaçan uçarak uzaklaşır. O, karaya indiği zaman ise, kanatlar, önce, andırdıkları yelpaze gibi, kıvrımlar halinde, boylu boyunca katlanırlar; ondan sonra ise, sonunda, kıskaç, düzenli yoğun kanat destesini, iki küçük koruyucu örtülerinin altına yeniden sıkıştırana kadar, uçlar, çaprazlama peşi sıra kapanırlar. Etkinlik ve alan ekonomisi bakımından, bu, ulaşılabilecek en yüksek standartlı canlı mühendisliğidir ve onun, hayvanlar dünyasındaki emsali azdır. Uzay mekiğini, mekanik kollarını ve araç gerecini, yeniden yük bölümüne sıkıştırırken ve daha sonra, kavisli çift girişini kapatırken izlediğim zaman, kulağakaçan komşumuzun, aynı şeyi, yalnız, çok daha büyük kesinlikle yaptığını düşünürüm.

Ya annelik! Dişi kulağakaçan, böcekler arasında alışılmamış olan, gerçek annelik bakımı sergiler. Dış dünyadan gizlenmiş olan, ıssız bir yuvaya, 12-15 düzgün, beyaz yumurta bırakır. Daha sonra, yuvaya oturur, vücudunu, yumurtaların etrafına kıvırır, tavuk gibi (ama kuluçkaya yatmadan), onları kanadı altına alır. Eğer yuva bozulursa ya da kurumaya başlarsa, yumurtaları, daha uygun bir yere taşır.

Resim.2: Dişi kulağakaçan, yuvasında, yavrularıyla birlikte. Yuva, bahçedeki bir ev tuğlasının altında bulunmaktadır.

Dört hafta sonra, beyazımsı genç kulağakaçanlar yumurtadan çıkarlar, ama yuvadan fazla uzaklaşmazlar. Onlar annelerini andırırlar ama renkleri daha açıktır ve kanatları yoktur. Dişi, genç yavrularıyla kalır, onları kanadı altına almaya ve kusarak çıkarılmış besleyici bir madde ile beslemeye devam eder. Eğer tehlike korku verirse ya da yuvanın üstü açılırsa, etkin yavrularını etrafında toplar ve tehdit gösterisi olarak, kıskacını saldırgana doğru kaldırır. Sonunda, gençler, sadece, birkaç kez deri değiştirdikleri, deri değiştirdikçe büyüdükleri ve renklerinin koyulaştığı ve nihayet, kanatlarla donandıkları safhalardan sonra yuvayı terk ederler. Artık, eğer mümkün ise, civarındaki geleneksel etli bitki besinlerini ararlar. Böylece, yerel nüfuslarını artırırlar.

Gelişen gençlerin yanında, çıkmamış yumurtaların koruyucusu olarak anne baba bakımı, kulağakaçanı, birkaç kın kanatlı türü hariç, diğer tüm böceklerden ayrı bir yere koymaktadır. Bu nedenle, kulağakaçan, toplumsal bir böcek olarak nitelendirilmektedir. Sıkıca tomar yapılmış ipekotu yapraklarında gündüz inzivaya çekilmiş halde, birlikte huzur içerisinde birbirine sokulan düzinelerce ergine rastladım. Arılar, eşekarıları, karıncalar ve akkarıncalar (termitler) gibi daha iyi bilinen toplumsal böcekler, yuvanın hiyerarşik toplumundaki özel rollerinden, binlerce feda edilebilen yumurtalarından daha çok endişelenmektedirler.

Kulağakaçanlar, halk tarafından sevilmezler; bu nedenle, gerek duyarsanız, onları ezin. Buna rağmen, kulağakaçanların, asırlık hatıralı mesajlarını, hayranlık gösteren doğacıların gözüyle fısıldadıklarını hatırlayın. Ve çok sayıda yumurtaları ve onlardan çıkan yavruları için, o çok iyi bir annedir.

Kaynak: http://northernwoodlands.org/outside_story/article/earwigs_remember_them_next_mothers_day/

Çeviren: Yalçın Ceylanoğlu

HER HAKKI MAHFUZDUR.

Evernote her şeyi hatırlamanıza ve çaba sarf etmeden düzenli olmanıza yardımcı olur. Evernote’u İndirin.
Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s